• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Home / Blogs / Dirk-Jan de Bruijn / Oók systemen hebben groot onderhoud nodig!
Blog

Oók systemen hebben groot onderhoud nodig!

Oók systemen hebben groot onderhoud nodig!

12 mei 2016 - Onder druk van taakstellingen is ons publieke bestel lean & mean ingericht. Daarbij is men uitgegaan van voorspelbaarheid en maakbaarheid. Maar hoe spring je dan in op disruptieve ontwikkelingen? Hoe voorkom je dat je exponentiële ontwikkelingen met een lineaire managementbril blijft bekijken?

Door Dirk-Jan de Bruijn

Grote delen van ons publieke bestel zijn de afgelopen jaren onder druk van forse taakstellingen omgevormd tot goed geoliede machinerieën. Waar met behulp van lean-achtige methodes procesgericht werken tot in de kieren is geïmplementeerd. Het zijn, als het ware, efficiënt draaiende dieselmotoren, die iedere dag vooral betrouwbaar opereren – met een zo laag mogelijk kostenniveau. Dat is goed nieuws voor de belastingbetaler: die krijgt wat is besteld – tegen minimale publieke middelen. Wat wil je nog meer? In deze beweging is één dingetje over het hoofd gezien, en dat is toevallig een vrij belangrijk aspect. Ontwikkelingen in onze maatschappij zijn steeds minder voorspelbaar. We moeten – of we dat nou leuk vinden of niet – alsmaar sneller en leniger inspringen op veranderingen. In de volksmond heet dat ‘agility’: adaptief vermogen dus.

Lean en agile?

Tsja, en daar sta je dan met die brave robuuste dieselmotor. Waarin innovaties eerst uitgebreid bestudeerd en getest worden. Om dan na een lange doorlooptijd geleidelijk aan te worden opgenomen in de organisatie. Binnen de huidige maatschappij moet niet alleen die doorlooptijd van innovaties met zo’n factor drie of vier worden verminderd, co-creatie is ook een vereiste. De vraag is natuurlijk hoe je dat voor elkaar krijgt. Want lean betekent ook dat iedereen er strak in zit. Met duidelijke opdrachten en budgetten die ‘net aan’ zijn. Gericht op klip en klare doelen. Top-down ingericht, zonder overbodige franje en vetrandjes. Maar ook met een zero tolerance-beleid: fouten maken is niet de bedoeling, niet in de laatste plaats omdat de politiek – en daarmee ook de pers – met argusogen meekijkt. Dat betekent dat waarden als ‘zekerheid’ en ‘ben je in control’ de boventoon voeren. Zeker géén experimenten: pas iets implementeren als we het voor meer dan honderd procent zeker weten. Met een uitgebreid risicomanagementsysteem, veelal uitgewerkt tot enkele decimalen achter de komma. Allemaal omgeven met een hoog rationeel c.q. maakbaarheidsgehalte. Met een centrale plek voor de 3M’s: macht, maakbaarheid en manipulatie.

Stappen naar wendbaarheid

Natuurlijk is er geen panacee, geen handboek soldaat voor wendbaarheid, maar een mix van onderstaande stappen gaan ongetwijfeld helpen:

  • Verlaat die platgetreden paden. Laat als verantwoordelijk senior management zien dat je dit écht anders gaat doen: als-je-blieft géén traditionele reorganisatie met dat verstikkende ‘ho-ho-tut-tut’-achtige gehalte en veel organisatie- en formatierapporten. Het klinkt eigenlijk als ‘insanity’: pokhouterig hetzelfde blijven doen en goedgelovig hopen op een ander resultaat.
  • Begin met de ‘why’-vraag. Naar analogie van Simon’s Sinek’s ‘Golden Circle’. Waarom is het zo cruciaal dat we onze veerkracht vergroten? Laat zien dat het menens is, en ontwikkel met de organisatie een beeld van de toekomst, wanneer disruptieve technologie business as usual is. 
  • Hoe adaptief wil je zijn? Vertaal die toekomstbeelden in de adaptiviteitsgraadmeter. Hoe adaptief moet je zijn om de regie blijven voeren? Schroef dat percentage ieder jaar exponentieel op. In 2017 moet X procent van onze business adaptief zijn ingericht, in 2018 is dat 2X procent, in 2019 is dat 3X procent et cetera.
  • Maak de spelregels expliciet: ‘zo doen we dat hier’. Dus de wijze waarop we die content gaan realiseren mét elkaar. Voorzien van werkbare en praktische principes, zoals ‘begin met het einde voor ogen’, ‘bouw een brug en loop er tegelijkertijd overheen’, ‘laat in alles de maatschappelijke opgave doorklinken, uitgedrukt in klantwaarde’.
  • Maak iedere chief owner van een innovatief traject. Zorg ervoor dat ieder lid van het senior management in ieder geval één spraakmakend project onder z’n hoede heeft dat de nieuwe werkwijze uitademt. Wat uiteraard in cocreatie met andere stakeholders is geïnitieerd. Om zo vooral ook zichbare meters te zetten op het gebied van netwerkleiderschap. Met de nadrukkelijke opdracht om het traject in de lijn verankerd te krijgen.
  • Stuur aan op samenhang en voortgang, en wees vooral trots op wat er is bereikt. Kies niet alleen voor een push-benadering, maar doe tegelijkertijd een appèl op het adaptieve vermogen van je collega’s – gebruikmakend van hun intrinsieke motivatie.

Nieuw? Dacht het niet. Want was het niet Darwin die ons al in de negentiende eeuw kon uitleggen dat niet de grootsten of de snelsten zouden winnen, maar zij die zich het snelste wisten aan te passen aan andere omstandigheden? Oude wijn in nieuwe zakken dus, maar wel wijn die nu op dronk is. Santé!

Dit artikel is gebaseerd op Dirk-Jan de Bruijn’s nieuwste boek 'Vastgeroeste Patronen Doorbreken’ – Scriptum, 2016.

 

Over Dirk-Jan de Bruijn
Dirk-Jan de Bruijn

Opgeleid in Groningen (bedrijfseconomie) en aan de VU (PGO Management Consultancy). Na twee decennia actief te zijn geweest in consultancy (IBM, Deloitte en rechtsvoorganger Bakkenist) overgestapt naar een directiefunctie bij Rijkswaterstaat. Daar een bijdrage geleverd aan de transitie van aanbieder van infrastructuur naar aanbieder van mobliliteit. Na groot aantal jaren actief geweest te zijn als kwartiermaker binnen het Concern Rijk nu actief met de EU Truck Platooning Challenge. Om zo stappen te zetten om andere mobiliteits- en logistieke concepten te operationaliseren. Participeer daarnaast frequent in Gateway reviewteams. Heb mijn eigen veranderervaringen toegankelijk gemaakt in 'Vastgeroeste Patronen Doorbreken' (Scriptum 2016).

https://www.scriptum.nl/boeken/vastgeroeste-patronen-doorbreken/

Naar een youtube-filmpje over Dirk-Jan de Bruijn.