• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Home / Blogs / Dirk-Jan de Bruijn / Watervalmanagement
Blog

Watervalmanagement

Watervalmanagement

13 augustus 2014 - Ons systeem van beleid-wetgeving-uitvoering loopt ernstig tegen z'n eigen grenzen aan. Meer van hetzelfde lijkt niet de oplossing. De toepassing van oude vertrouwde principes wel. Wat weerhoudt ons?

Door Dirk-Jan de Bruijn

De woorden ‘integraal’ en ‘multidisciplinair’ zijn vandaag de dag helemaal niet zo nieuw meer. Ook wordt er al wat langer gesproken om niet vanuit bestaande instituties te acteren. Maar wel om het vraagstuk als zodanig centraal te stellen en daar dan de noodzakelijke organisatie omheen te organiseren. Om zo het sturen op hiërarchieën en organogrammen te vervangen door het sturen op rollen, verantwoordelijkheden én resultaten. Gericht vanuit een win/win gedachte op dat hogere gemeenschappelijke doel uiteraard. Allemaal precies een kwart eeuw geleden toegankelijk gemaakt in Covey’s bestseller ‘The Seven Habits of Highly Effective People’. Je zou zeggen met een track record van meer dan vijftien miljoen verkochte exemplaren in 38 talen dus geen onbekend werk meer …

Tsja. Toch moet ik u teleurstellen. As we speak wordt het oeroude ‘watervalprincipe’ helaas nog iets te frequent toegepast. Waarbij een beleidsafdeling – veelal met 100% beleidsvrijheid – vanachter een glimmend Haags bureau iets nieuws bedenkt waarna het vervolgens via politiek en wetgeving bij de uitvoering over de bekende heg wordt gekieperd. Die dan met de handen in het haar zitten. Maar omdat het inmiddels is geaccordeerd door de politiek is de korte boodschap: ‘je ziet maar hoe je het geregeld krijgt’. Wat we daarbij vergeten is dat die uitvoering – onder druk van taakstellingen en efficiency – in de afgelopen jaren vrijwel geheel is gedigitaliseerd. Overwegend overigens met verouderde ICT backbone systemen waarin de ‘know’ en de ‘flow’ nog niet zo makkelijk te scheiden zijn. Lees: systemen die dus niet zo wendbaar zijn dat ze dit tempo van wijzigingen met twee vingers in de neus aankunnen … Dat dit geen prietpraat is wordt bevestigd door de recente uitlatingen van staatssecretaris Wiebes in het FD: ‘Dat de Belastingdienst onvoldoende met zijn tijd is meegegaan heeft de politiek vooral aan zichzelf te wijten. Het belastingstelsel is door toedoen van elkaar snel opvolgende kabinetten de voorbije 10 jaar steeds complexer geworden. Tegelijkertijd kreeg de Belastingdienst nog extra taken zoals de uitwerking van de inkomenstoeslagen.’ Of uit het feit dat een organisatie als het UWV in het afgelopen decennium meer dan duizend – u leest het goed – wijzigingen in wet- en regelgeving voor z’n kiezen heeft gekregen. Dat zijn er toch gauw twee per week. Ik zou het gezicht van die directeur van een autofabriek wel eens willen zien als daar iedere week de lopende band gestopt moet worden omdat klanten net weer wat anders willen …

Je hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat meer van hetzelfde ‘m niet gaat worden. Want een rondgang in het Haagse leert al dat de vetrandjes aan alle kanten er vanaf zijn gesneden: beleid- en wetgevers werken zich al de tandjes, termijnen zijn al fors ingekort waarmee ze permanent onder druk staan, de werkvoorraad voor ICT afdelingen is zodanig dat ze voor de komende periode volledig zijn uitverkocht, financiële taakstellingen zijn al keurig ingeboekt, agenda’s van bestuurders zijn overvol, et cetera.

Maar wat dan wel? Stop met optimaliseren (dingen goed of beter doen) en ga met elkaar aan de slag om te vernieuwen (de goede dingen doen). Hoe? Eén: neem vandaag nog een vrije middag en lees Covey’s bestseller. Twee: realiseer je dat écht alles in 2014 draait om het organiseren van informatie – dus niet om het structureren. Dat informatievoorziening niet iets is van de bedrijfsvoerders en de techneuten. Of van de rondvraag. Dat het dus ook de beleidsmakers, de wetgevers en de politici in alle hevigheid raakt. En bovenal de agenda domineert van het hoogste managementgremium. Drie: neem zodanige maatregelen dat het watervalprincipe tot werkelijk in alle gelederen (uiteraard te beginnen op het hoogste niveau) wordt vervangen door een integrale multidisciplinaire aanpak. Vier: ga met de dominante verantwoordelijken aan de slag om het beloofde land in de keten inzichtelijk te maken. Het hogere doel van waar je over een jaar of vijf tot tien wil zijn. En redeneer vanuit dat beloofde land naar analogie van wat je van Covey hebt geleerd – begin met het einde voor ogen – terug. En ontwikkel zo steeds een soort van 'rolling forecast' van een integrale portfolio aan activiteiten voor de komende zes tot negen maanden. Tot slot: maak middels toepassing van de end-to-end methodiek werk van complexiteitsreductie, niet een klein beetje maar écht fundamenteel.

Of dit ingewikkeld is? Ja. Onmogelijk? Nee. Nieuw? Dacht het niet. Kijk maar naar het oeroude Afrikaanse spreekwoord (‘als je snel wilt zijn, ga dan alleen; maar als je ver wilt komen, ga dan samen’). En avant!

Over Dirk-Jan de Bruijn
Dirk-Jan de Bruijn

Opgeleid in Groningen (bedrijfseconomie) en aan de VU (PGO Management Consultancy). Na twee decennia actief te zijn geweest in consultancy (IBM, Deloitte en rechtsvoorganger Bakkenist) overgestapt naar een directiefunctie bij Rijkswaterstaat. Daar een bijdrage geleverd aan de transitie van aanbieder van infrastructuur naar aanbieder van mobliliteit. Na groot aantal jaren actief geweest te zijn als kwartiermaker binnen het Concern Rijk nu actief met de EU Truck Platooning Challenge. Om zo stappen te zetten om andere mobiliteits- en logistieke concepten te operationaliseren. Participeer daarnaast frequent in Gateway reviewteams. Heb mijn eigen veranderervaringen toegankelijk gemaakt in 'Vastgeroeste Patronen Doorbreken' (Scriptum 2016).

https://www.scriptum.nl/boeken/vastgeroeste-patronen-doorbreken/

Naar een youtube-filmpje over Dirk-Jan de Bruijn.