Home / Blogs / Filip van den Bergh / Zo’n eed heeft ook iets onethisch
Blog

Zo’n eed heeft ook iets onethisch

Zo’n eed heeft ook iets onethisch

04 juni 2016 - Ruim een jaar geleden is de bankiers-eed ingevoerd, en binnenkort moeten ook accountants gaan beloven dat zij het belang van de maatschappij zullen dienen. Er zijn maar weinig mensen die verwachten dat het veel uitmaakt, zo’n eed. Los van de effectiviteit heeft zo’n eed, ondanks de impliciete veronderstelling, ook iets onethisch.

Door Filip van den Bergh,

Natuurlijk is het voor de beroepsgroep belangrijk om stil te staan bij de verantwoordelijkheid die men draagt. Het afleggen van een eed kan een betekenisvol moment zijn. Maar denkt u dat bankmedewerkers daaraan terugdenken als zij zich in een ingewikkelde situatie bevinden? Helpt de eed bankmedewerkers bij dilemma‘s?

Soms staan de belangen van klanten, aandeelhouders, werknemers en burgers op gespannen voet met elkaar. De eed vraagt hier een zorgvuldige afweging in te maken, maar dat is niet altijd eenvoudig. Dat komt doordat de meeste dilemma’s georganiseerd zijn. Alles is gericht op het maximaliseren van winst. En vanuit die missie stelt een organisatie eisen aan haar medewerkers. Dat betekent dat het veelal de organisatie is die de werknemer met een dilemma opzadelt. Of hij nu een eed heeft afgelegd of niet, de medewerker zal zijn afweging maken op basis van de verschillende belangen, zoals die gelden binnen de organisatie. Het gaat dus niet om een individuele overweging.

Een belangrijke gedachte achter het invoeren van de eed, is dat deze een cultuurverandering te weeg zal brengen. Want ook binnen een financiële instelling is cultuur van grote invloed op het gedrag van werknemers en bestuurders. Dat veronderstelt wel dat het gevecht tussen cultuur en systeem op het niveau van individuele medewerkers wordt bepaald. En krijgen individuele medewerkers de verantwoordelijkheid voor wat de organisatie slecht heeft ingericht. Dat lijkt mij oneerlijk. 

Waarom is het voor het management van financiële instellingen zo moeilijk om dit te doorbreken? Volgens de meeste visies en strategieën zou men het best anders willen. Maar zoals het gedrag van medewerkers deels bepaald wordt door de organisatie, zo wordt ook het gedrag van de gehele instelling geregeerd door het financiële systeem. Het helemaal anders doen, vraagt om moed op diverse niveaus.

Over Filip van den Bergh
Filip van den Bergh

Filip van den Bergh (1979) is adviseur bij Berenschot. Hij begon zijn loopbaan als psycholoog en neurowetenschapper. Voor M&C schrijft hij over de soms moeizame relatie tussen mens en organisatie. Inspiratie haalt hij uit zijn adviespraktijk, waarin hij financiële instellingen ondersteunt in hun veranderingen.