• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Home / Blogs / Hans van Emmerik / Het beste medicijn tegen onbegrepen ideeën
Blog

Het beste medicijn tegen onbegrepen ideeën

Het beste medicijn tegen onbegrepen ideeën

11 december 2019 - Als een gevierd voetbaltrainer iets vertelt waar ik in mijn advieswerk ook wat mee kan, dan wordt het balspelletje voor mij pas echt interessant. Bedankt Ronald Koeman en Guus Hiddink.

Door Hans van Emmerik

We gaan terug naar de zomer van 1998. Tussen 10 juni en 12 juli voetbalden in Frankrijk 32 landen om de FIFA wereldbeker. Nederland was erbij, en hoe?! Met een dreamteam. De Europese top speelde in Oranje.

Op het veld: Edwin van der Sar. Jaap Stam. Frank de Boer. Philip Cocu. Dennis Bergkamp. Langs de zijlijn: Guus Hiddink (bondscoach) en Ronald Koeman (assistent-bondscoach). De afloop van het toernooi is bekend. Nederland strandde in de halve finale tegen Brazilië. Frankrijk won de finale met 3-0, mede door twee doelpunten van Zinedine Zidane.

Twintig jaar later

De topspelers van toen zijn de trainers van nu. Met wisselend succes. De overstap van speler naar trainer is een lastige. Spelinzicht in het veld is geen garantie voor spelinzicht vanaf de zijlijn, zo blijkt.

In een interview met NOS-verslaggever Joep Schreuder reflecteerden Ronald Koeman en Guus Hiddink op de door velen geambieerde overstap van speler naar trainer. ‘Als je als speler in de top hebt gespeeld,’ vroeg Schreuder, ‘ben je dan automatisch een toptrainer?’ ‘Er zijn voorbeelden van wel, maar veel meer van niet’, reageerde Koeman resoluut.

Wat je als speler niet leert, maar wat voor een trainer cruciaal is of je een ‘peoplemanager’ bent. Kun je iets overbrengen? Lees je groepsdynamiek? Weet je bij spelers de juiste snaar te raken?

‘Topspelers moeten zich verplaatsen in spelers die iets minder zijn’, vult Hiddink aan. ‘Zij gaan er vaak vanuit: dit is een abc'tje, dit is heel makkelijk. Maar dat is niet altijd zo. Dus het inlevingsvermogen in opkomende spelers is belangrijk.’ Toen ik dit hoorde, herinnerde ik me een briljant experiment uitgevoerd aan Stanford University, Verenigde Staten.

Ben jij een klopper of luisteraar?

Het experiment waar ik op doel is super simpel. Het enige dat je nodig hebt is een tafel en een andere persoon. Het gaat als volgt: neem om te beginnen een lied in gedachten. Iets dat iedereen kent zoals Happy Birthday. Zing vervolgens het lied in je hoofd en tik het ritme mee op tafel. De andere persoon moet raden welk lied jij tikt.

Simpel toch? En daarom briljant. Psychologe Elizabeth Newton, die in 1990 op dit experiment promoveerde, pakte het met 120 proefpersonen iets groter aan. Aan de ‘kloppers’ vroeg ze: hoeveel mensen denk je dat jouw lied raadt? De resultaten waren even schokkend als herkenbaar.

De ‘kloppers’ veronderstelden dat toch zeker de helft van de luisteraars hun lied zou herkennen. De werkelijkheid was anders: slechts 3 van de 120 personen raadde het geklopte nummer. Deze uitkomst had niets te maken met klopkwaliteiten of luistervermogen, maar alles met een zogenoemde bias die Newton The Curse of Knowledge noemde.

Dit psychologische obstakel houdt in dat je je niet kunt voorstellen dat iemand anders niet weet wat jij wel weet. We gaan er te snel vanuit dat andere mensen op hetzelfde kennisniveau zitten. Daardoor maken we in onze uitleg en presentaties te grote sprongen, met wazige ogen tot gevolg.

De vloek van kennis bij stervoetballers

En dan nu de ontknoping. De topspelers waar Guus Hiddink over sprak, waren prooi geworden van deze kennisvloek. Zij gingen er gemakshalve vanuit dat de opkomende spelers op hun kennisniveau zaten. Voor een toptrainer is het dus zaak, om dit inlevingsvermogen, dat van de sterspelers in de opkomende spelers, te vergroten. Trainers kunnen de kennisvloek opheffen. En jij ook.

Ga er gemakshalve altijd vanuit dat jouw toehoorders nog beginners zijn. Het kan nooit kwaad om ter inleiding de context van je idee te schetsen. Bouw je uiteenzetting op. Neem anderen mee in de gedachtenstapjes die jij ook hebt moeten zetten om te komen tot waar je nu bent. Hiddink zag het in 1998. Koeman in 2019. Zie jij de kennisvloek morgen?

 

Over Hans van Emmerik
Hans van Emmerik

Vanuit de gedragseconomie en sociale psychologie schrijft Hans van Emmerik evidence-based en praktisch toepasbaar over omgaan met onzekerheid en verandering. Hans is ervaren als externe en interne adviseur op risico- en verandermanagement. Hij adviseert en traint en was onder meer onderzoeker voor het boek: The social psychology of change management.