• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Home / Blogs / Hans van Emmerik / Mag je corona in je voordeel gebruiken?
Blog

Mag je corona in je voordeel gebruiken?

Mag je corona in je voordeel gebruiken?

23 april 2020 - Een filosofisch dilemma, vanuit organisatiekundig perspectief benaderd: Mag je in een periode waarin alles anders is dan normaal de omstandigheden gebruiken om veranderingen te bewerkstelligen?

Door Hans van Emmerik

Afgelopen week werkte ik aan drie scenario’s om de gevolgen van de coronacrisis te duiden. Een klus waarvan je op voorhand weet dat wat je opschrijft onjuist en onvolledig is. Maar toch, het betekent niet dat je geen poging moet wagen. Immers: dan kunnen we ook beter stoppen met het grootste en duurste terugkerende organisatieproces waarvan het denkwerk ook nooit uitkomt: de begroting. Maar dat terzijde.

In de analyse kwamen de strategische doelen een-voor-een aan bod en dus ook de digitaliseringsdoelen. Binnen een paar jaar moeten meer klanten online worden geholpen, kiezen collega’s vaker voor videovergaderen en baseren we meer beleidskeuzes op data. Dit streven leeft al langer maar kwam in maart in een stroomversnelling.

Krijgen de digitaliseringsdoelen nu de wind in de zeilen, vroeg ik de verantwoordelijk manager. ‘Tsja, ik zit er liever niet te opportunistisch in, omdat mensen de kans moeten krijgen zich te ontwikkelen’, reageerde hij. Mensen moeten digitalisering wel willen en er niet door omstandigheden toe worden gedwongen, was zijn mening.

Wat vind jij?

Hoezo opportunistisch, was mijn eerste reactie. Is het niet zo dat omstandigheden altijd beïnvloeden wat iemand wil en doet? Als digitalisering al de gekozen bestemming was, waarom dan niet via deze snelweg ernaartoe? Mag je corona in je voordeel gebruiken, is eigenlijk een filosofische vraag, die ik vanuit organisatiekundig perspectief probeer te beantwoorden.

Een gevoel van urgentie

Volgens hoogleraar organisatiekunde John Kotter hebben grote organisatieveranderingen slechts een slagingskans van dertig procent en om dat percentage te verhogen adviseert hij acht stappen aan bestuurders en managers. Het staat bekend als zijn Achtstappenmodel.

Formuleer een visie. Verwijder obstakels. Formeer een leidende coalitie met draagvlak en gezag in de organisatie. En zo zijn er nog vijf stappen. Vraag je aan Kotter welke stap de belangrijkste is, dan noemt hij stap één: creëer een gevoel van urgentie.

Mensen moeten niet alleen snappen dat er iets moet gebeuren, ze moeten het ook voelen. Diep van binnen, aldus Kotter. In zijn bestseller Leading Change doet hij bestuurders en managers verschillende aanbevelingen, zoals:

  • Creëer een crisis door een financieel verlies toe te staan.
  • Zet omzet, inkomsten, productiviteit en doorlooptijdtargets zo hoog dat ze onhaalbaar zijn met de normale gang van zaken.
  • Stimuleer consultants en anderen om meer relevante data en eerlijke discussies in vergaderingen in te brengen.

Kotter wordt op zijn wenken bediend. Corona doet dit allemaal. En meer.

Ambitie of noodzaak

Terug naar de vraag waar ik mee begon. Mag je in een periode waarin alles anders is dan normaal de omstandigheden gebruiken om veranderingen te bewerkstelligen? Volgens de manager is het ongepast. Volgens Kotter is het noodzakelijk. Wat vind ik? In deze sta ik aan de kant van Kotter. Als organisatieadviseur leerde ik dat je om twee redenen een grote organisatieverandering kan starten: uit ambitie of uit noodzaak. Zolang de bestuurder geen goed verhaal heeft bij een van beide wankelt de veranderopgave.

Reorganiseren? Ambitie of noodzaak.

Fuseren? Ambitie of noodzaak.

Digitaliseren? Ambitie of noodzaak.

Voor de manager was digitaal gaan een ambitie, maar nu is het noodzaak. De contactbeperkingen van de overheid brachten het in stroomversnelling. De waarom van digitalisering is glashelder. Iedereen begrijpt en voelt de noodzaak.

Drie andere voorbeelden

De online supermarkt Picnic breidt fors uit en garandeert de artsen en verpleegkundigen van het Erasmus MC een plekje in hun boodschappenkar. Coolblue biedt de beste oplossingen voor thuiswerken, Bol.com heeft de handen voller aan orders dan aan Amazon en Microsoft Teams neemt een vlucht. Is het verkeerd dat deze bedrijven hun momentum pakken? Of is het een logisch gevolg van vraag en aanbod?

Wat eerder weken aan overleg kostte is nu met één telefoontje geregeld. Ik merk het aan efficiëntere vergaderingen, versterkt teamgevoel en snellere prioriteringen. Waar we met ambitie door onzekerheden niet uit onze stoel durven op te staan, geeft noodzaak ons een schop onder de kont. De Corona-crisis maakt van ambitie een noodzaak. Dit is het moment om te veranderen.

 

Over Hans van Emmerik
Hans van Emmerik

Vanuit de gedragseconomie en sociale psychologie schrijft Hans van Emmerik evidence-based en praktisch toepasbaar over omgaan met onzekerheid en verandering. Hans is ervaren als externe en interne adviseur op risico- en verandermanagement. Hij adviseert en traint en was onder meer onderzoeker voor het boek: The social psychology of change management.