Home / Blogs / Hans van Emmerik / Vertrouwelijk: het geheim van verandermanagement
Blog

Vertrouwelijk: het geheim van verandermanagement

Vertrouwelijk: het geheim van verandermanagement

13 maart 2019 - Stel je werkt in een kantoortuin met de verwarming op een behaaglijke twintig graden. Na daar een ochtend te hebben gewerkt, loop je via een glazen slurf en twee trappen een vergaderzaal binnen. Als de temperatuur hier net zo is afgesteld als in de kantoortuin dan merk je daar niets van. Als het warmer of kouder is, ervaar je dat als positief of negatief.

Vertrouwelijk: het geheim van verandermanagementDoor Hans van Emmerik

En dat is precies hoe mensen het leven ervaren. We ervaren het leven via veranderingen. Het gaat niet om het absolute niveau waarop de airco in die overlegruimte is ingesteld; het gaat om het verschil ten opzichte van de temperatuur bij je vaste werkplek. Het is de nieuwe situatie vergeleken met de status-quo die ons blij of ongelukkig maakt; tot een winnaar of verliezer.

Verliesaversie: de belangrijkste les voor een verandermanager

Volgens Nobelprijswinnaar Richard Thaler is ‘verliesaversie’ het belangrijkste gereedschap in het arsenaal van een gedragseconoom. Hij schrijft in Misbehaving dat mensen veranderingen altijd wegen in termen van winst en verlies. In de psychologie staat dit bekend als de theorie van verliesaversie. Hersenonderzoekers hebben aangetoond dat onze hersenen slecht nieuws eerder opmerken dan goed nieuws. Vervolgens vechten mensen harder om verlies te voorkomen, dan om de winst binnen te halen.

Een bevriende ziekenhuismanager vertelde mij over zijn plannen voor flexwerken en over mails die zij wekelijks van een afdelingshoofd ontving over de nadelen van flexwerken. Het afdelingshoofd voelde zich duidelijk een verliezer van de plannen voor de manager, en wilde dat laten horen ook. Wie in organisaties een verandering wil doorvoeren moet aandacht geven aan de weerstand. Er zit altijd een – voor diegene zwaarwegende – reden achter. Bijvoorbeeld verlies van verworven arbeidsrechten, verlies van een werkplek of bedreiging van status en macht.

Over het algemeen zorgt afkeer van verlies ervoor dat we stabiliteit verkiezen boven verandering, ondanks een mogelijke winst in het verschiet. Voor de pleitbezorgers van verandering is dit een cruciale les: hoe gelikt en goed onderbouwd je plan ook is, iedereen weegt het – naar zijn huidige situatie – in termen van winst en verlies.

Wat is eraan te doen?

Volgens Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman kan het helpen om de verandering te presenteren als een reeks van kleine stappen in een proces. De verandering is niet één spel, maar meerdere spellen. Sommige ervan win je en anderen verlies je. Een tweede aanbeveling die de beroemde psycholoog doet, is het verlies te framen als kosten of investering. Voordat we de nieuwe, gewenste situatie bereiken kost het inspanning, geld en geduld.

De lessen van Kahneman en Thaler hebben mijn kijk op verandertrajecten blijvend veranderd. Wie heeft jouw kijk op je werk veranderd?

 

Over Hans van Emmerik
Hans van Emmerik

Vanuit de gedragseconomie en sociale psychologie schrijft Hans van Emmerik evidence-based en praktisch toepasbaar over omgaan met onzekerheid en verandering. Hans is ervaren als externe en interne adviseur op risico- en verandermanagement. Hij adviseert en traint en was onder meer onderzoeker voor het boek: The social psychology of change management.