Home / Blogs / Marc Dortu / Een nieuwe formule voor de effectiviteit van verandering
Blog

Een nieuwe formule voor de effectiviteit van verandering

Een nieuwe formule voor de effectiviteit van verandering

04 februari 2016 - Wie kent het niet, het aloude adagium in de veranderkunde: E=K*A. De effectiviteit (E) van een verandertraject is de kwaliteit (K) maal de Acceptatie(A) van een idee. Op basis van praktijkervaringen bekruipt mij echter steeds vaker het gevoel, dat deze formule onvoldoende garantie biedt voor een daadwerkelijke verandering.

Door Marc Dortu

Natuurlijk is het belangrijk dat de gedachte achter een beoogde verandering goed is, en dat mensen het eens zijn met de noodzaak ervan. Maar is dat samen een garantie voor succes? Ik denk het niet. Verandering wordt voor mijn gevoel teveel aangevlogen als een rationeel proces, en we weten intussen dat er bij veranderen ook veel (onbewust) gevoel meespeelt. Niet voor niets gaan veel artikelen en boeken de laatste jaren over energie en bevlogenheid als motoren van verandering. Dat wordt, naar mijn mening, te weinig meegenomen binnen E=K*A.

Nieuwe factoren

Ik stel daarom voor op zoek te gaan naar een nieuwe formule. De vraag is natuurlijk uit welke factoren zo’n formule moet bestaan. Laat ik een voorzet geven. Wanneer komen mensen in beweging? Als regel zou je kunnen zeggen, dat dit het geval is als men ervan overtuigd is dat men moet, wil en kan.

In 'moeten' zitten aspecten als noodzaak, urgentie, richting en aanpak van een verandering. Met andere woorden: Is de verandering echt nodig? Moet het nu?Is dit dan de richting die we op moeten gaan of zijn er ook andere oplossingen denkbaar? Moet het op deze manier? In 'moeten' zit een grote rationele component, maar niet uitsluitend. Het gevoel speelt ook een rol in de acceptatie van het moeten.

In 'willen' zit de bereidheid om mee te gaan in de noodzaak, de richting en de aanpak van de verandering. Het mag duidelijk zijn dat gevoel hier de boventoon voert. Roept de verandering positieve of negatieve vibraties op in ons hart en onze buik? Geeft het energie? Veroorzaakt de verandering bevlogenheid of juist gelatenheid?

In 'kunnen' zit het geloof van de betrokkene in de eigen kwaliteiten: Bezit ik of bezitten wij als team/organisatie de vermogens, competenties, kennis, vaardigheden en attitude die gevraagd worden? Ook dit is weer een combinatie van ratio en gevoel.

Nieuwe formule

Als 'moeten', 'willen' en 'kunnen' de ingrediënten zijn voor een succesvolle verandering, wat zijn dan de factoren die dit bewerkstelligen? Laten we beginnen met ‘moeten’. De eerste factor in de klassieke formule was Kwaliteit. Deze spreekt de ratio wel aan, maar niet het gevoel. Ik stel voor om deze in te ruilen voor Inspiratie. Daarin zit nog steeds Kwaliteit, maar ook een gevoelscomponent die aangeeft wat ‘moeten’ op gevoelsniveau moet bereiken.

Wat stimuleert 'willen'? In de klassieke formule stond Acceptatie. Ook hier ligt teveel nadruk op de rationele kant van de verandering. En daarbij gaat er een zekere passiviteit of gelatenheid vanuit. Inspiratie maakt het geheel al actiever en Geloofwaardigheid breidt dat verder uit. Mensen gaan mee op het moment dat ze geloven in de bekwaamheid en integriteit van de leider, zelfs als ze de impact en de consequenties van de beoogde verandering niet geheel kunnen overzien.

Tot slot ging ik op zoek naar de motor achter ‘kunnen’. De klassieke formule voorzag hier niet in, dus we moeten de formule uitbreiden. Alleen met Inspiratie en Geloofwaardigheid ben je er niet. Je hebt ook Empowerment nodig om het (geloof in) eigen kunnen een boost te geven.

Daarmee komen we tot de volgende nieuwe formule: E=I*G*E, Effectiviteit is Inspiratie maal Geloofwaardigheid maal Empowerment. Ik hoop, dat deze formule net zo bruikbaar is voor veranderprofessionals als de klassieke formule dit vele jaren was, en dat we hem snel - op zijn Haags gezegd - ‘EIGE’ kunnen maken! 

Over Marc Dortu
Marc Dortu

Marc Dortu is een zeer ervaren organisatie-adviseur, die al ruim 20 jaar actief is in het (semi-) publieke domein. In het bijzonder richt hij zich op de vraag hoe de gewenste verandering ook echt gerealiseerd kan worden. Met een uitgebreide kennis en ervaring op het gebied van organisatiekunde, veranderkunde, lean, spiral dynamics, projectmanagement, programmamanagement heeft Dortu een breed scala aan methoden en technieken in huis, die hij op maat kan inzetten. Onlangs is zijn boek ´Je ziet het niet vanzelf` verschenen, waarin hij op beeldende wijze 9 blinde vlekken bij verandertrajecten beschrijft.