Home / Blogs / Rob Wagenaar / Europeaan worden, dat moeten we nog leren!
Blog

Europeaan worden, dat moeten we nog leren!

Europeaan worden, dat moeten we nog leren!

24 mei 2016 - Wie in geopolitiek en in wereldmachtsblokken gelooft, kan niet anders dan de éénwording van Europa omarmen. Maar de integratie van Europa lijkt verder weg dan ooit. Zijn we ons wel bewust van alle mogelijkheden om Europa te versterken? Waarom blijven we ons richten op bestuursstructuren en federatievorming? Kunnen we iets leren van andere unies en fusies?

Door Rob Wagenaar,

Het samengaan van organisaties, van naties tot winkels, is van alle tijden. De dynamiek van organisaties in relatie tot hun omgeving, producten en cliënten, brengt dat nu eenmaal met zich mee. Landen beschouw ik in deze ook als organisaties. Het samenwerkingsproces is op allerlei wijzen vorm te geven. Van agressieve overname - denk bij landen aan bezetting - tot relatief lichte samenwerkingen in de vorm van shared services – denk bij landen aan het delen van de luchtmacht -. Er zijn voor alle vormen argumenten te bedenken, en het integratieproces verloopt vaak geleidelijk, veelal vanwege weerstand. KLM en Air France hebben - na al die jaren - nog steeds een eigen identiteit, maar bedrijfsmatig heeft er veel integratie plaatsgevonden. De EU startte in zekere zin als Benelux, drie kleine landen die zich steviger wilden maken ten opzichte van de grote landen om hen heen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam de EGKS, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, met de gedachte dat als je de middelen om oorlog te voeren gezamenlijk beheerde, oorlog in het vervolg kon worden voorkomen. Stap voor stap is zo de EU ontstaan. Achteraf bezien, hoewel te snel voor velen, heeft dat langer dan zestig jaar geduurd.

Het gaat niet vanzelf goed

Wat kunnen we leren van andere samenwerkingen en fusie? Eén ding is zeker, het succesvol samengaan van organisaties is geen vanzelfsprekendheid. Het vereist hard nadenken, en je moet blijven werken aan de juiste stappen. Je moet er een stevige ontwikkelingsstrategie op na houden. En die strategie dient ook veelzijdig te zijn. Het draait vooral om mensen. Om hun werk, hun identiteit en hun beeld van de toekomst. Dat is complex. Samengaan betekent dat je iets moet met besturing, met juridische en organisatorische vormgeving, met de wijze waarop je met cliënten omgaat, met leiding, met processen en systemen, met de omgangsvormen intern - zeg de cultuur - en meer. En dit alles slim uitgezet in de tijd, waarbij de gebrekkige voorspelbaarheid ook nog eens een wendbare mentaliteit vereist. Bijsturen zal nodig zijn.

Hoe heeft Europa dit aangepakt?

Het is verrassend hoe sterk er gehecht wordt aan formele stappen rond besturing en structuren. En hoe weinig er wordt gewerkt aan grassroots-beïnvloeding en nudging. In het bedrijfsleven is men inmiddels zover dat men weet dat de harmonisatie van de organisatiecultuur, de identiteit en de wijze van samenwerking cruciaal is op alle niveaus. Ik ben behoorlijk goed op de hoogte van hoe het er binnen de Sovjet-Unie aan toe ging. Afgezien van de politiek, ging er veel aandacht uit naar harmonisatie: het doen leren begrijpen en waarderen van de verschillende culturen binnen het rijk. Burgers van de Sovjet-Unie hebben daar goede herinneringen aan: Litouwers die Georgiërs over de vloer kregen, en de artistieke prestaties samenbrachten op één podium. En Esten die de Tadzjieken en hun oude cultuur leerden kennen.

Het project nieuw leven in blazen

Het leren kennen van andere EU-staten ontbreekt volledig in het Europese ontwikkelingsplan. Wat weten wij van de Letten? Kan iemand de hoofdstad van Slowakije noemen? Doen wij iets aan uitwisseling tussen de Slovenen en Nederlanders? Europa is heel bijzonder, en een zeer waardevol samenwerkingsproject. We moeten niet opgeven bij een eerste stevige tegenwind! Zoek en vind een andere ingang, die een positieve houding bij een groot deel van de bevolking oplevert. We moeten nog leren Europeaan te worden, een identiteit daarin op te bouwen

Liever een Let die bij je logeert dan Poetin die ons succesvol uit elkaar provoceert!

Over Rob Wagenaar
Rob Wagenaar

Rob Wagenaar, oprichter van WagenaarHoes, werkt 40+ jaar als organisatieadviseur. Hij is expert in leiderschaps-, cultuurontwikkeling en organisatievernieuwing en treedt op als 'trusted advisor' bij lastige vragen. Daarnaast coacht hij professionals/leiders en is strateeg voor professional service firms (PSF’s)                   

rob.wagenaar@wagenaarhoes.nl