Home / Blogs / Sandra Boer / Wat als ik jouw plaats inneem?
Blog

Wat als ik jouw plaats inneem?

Wat als ik jouw plaats inneem?

19 december 2018 - In het leven van iemand anders stappen. Wij fantaseren er allemaal wel eens over. Maar wat als je écht de plek van iemand inneemt? Wat moet je dan weten? Wat gebeurt er dan met je? Wat voel je? Wat ervaar je? Kan het eigenlijk wel? En, hoe is het voor de persoon in wiens leven je stapt?

Door Sandra Boer

Kunstenaar Lina Issa werkt sinds 2006 met dit gegeven. In dat jaar kon ze door bureaucratische rompslomp niet naar haar geboorteland Libanon afreizen en ging ze op zoek naar een ‘stand-in’, iemand die in haar plaats naar Libanon kon reizen om alle mensen en plekken die haar ‘thuis’ vormen op te zoeken. Met succes. Een Spaanse danseres en choreografe was bereid in haar plaats te gaan en stapte tien dagen in haar leven.

Keerpunt

De impact van deze reis bleek enorm. Voor Lina Issa bleek het een keerpunt in haar artistieke en persoonlijke leven en de inspiratiebron voor het project ‘Where we are not’, waarin ze antwoord zoekt op vragen als: “Wat als ik jouw plaats inneem, kan ik voelen wat jij voelt? Kan mijn lichaam zich herinneren wat jouw lichaam zich herinnert?”

Ook ik ben – zij het in het klein – in het leven van iemand anders gestapt. Samen met 15 andere  deelnemers van het Executive Leadership Programma van THNK School of Creative Leadership, tijdens een masterclass van Lina Issa. Een masterclass waarin de kunstenaar ons als duo’s stap voor stap meenam in wat een enerverende reis zou worden. Ik mocht dit proces doorlopen met iemand die altijd de druk van de verantwoordelijkheid voelt. Een zware last die ze graag even aan mij wilde overdragen. Door me voor te stellen hoe dat zou zijn, kwam ik erachter waar de druk vandaan kwam. Ze is de oudste van drie kinderen en nam van jongs af aan altijd de verantwoordelijkheid. Terwijl haar jongere broertjes speelden, moest zij alles regelen. Dit verantwoordelijkheidsgevoel nam ze al jaren mee in haar werk en was een zware last geworden.

Deelgenoot

En daar gebeurde het. Door me voor te stellen hoe ik haar plaats in kon nemen, ging ik anders kijken naar mijn eigen leven. Als jongste van een gezin met drie kinderen heb ik altijd het gevoel gehad dat ik mijn eigen pad kon kiezen, kon experimenteren. En ik voelde – veel meer dan ik had verwacht – vooral dankbaarheid dat zij mij toegang gaf tot haar leven. Dat ze mij deelgenoot maakte van alle scenario’s die continu door haar hoofd speelden. Ik voelde een diepe behoefte om haar plek even in te nemen om haar zo tijd en vrijheid te geven om te genieten en te spelen.

Ook de andere deelnemers aan de masterclass hadden dit soort intense ervaringen, getuige hun reflectie achteraf. Degenen wiens plek werd overgenomen, voelden zich gevleid, vereerd en ervoeren het als een cadeau van aandacht. En in reflectie achteraf geven ze ook terug: “Inzichtelijk om op deze manier empathie zo anders te ervaren.” Of “je hebt een verantwoordelijkheid om alle golven en gekte die je ervaart, te delen zodat iemand je plaats ook echt kan innemen.” Anderen zeiden: “Ik vond mijn leven niet erg spannend, maar ik realiseer me nu dat er heel veel gaande is en dat ik dat niet meer zie en waardeer.”, en “indrukwekkend om als witte Angelsaksische man een ruimte binnen te lopen als vrouw van Latijns-Amerikaanse afkomst.”

Blijvend geraakt

De dagen erna realiseerde ik mij dat ik door mijzelf te verplaatsen in een ander niet alleen de ander beter heb leren kennen, maar dat ik ook – misschien wel vooral – meer te weten ben gekomen over mijzelf, mijn rol en mijn plek in mijn privé leven en in mijn werk. Ik realiseer mij dat ik hierdoor blijvend ben geraakt. En dat de rol die kunstenaars in bedrijven en organisaties kunnen spelen, zich altijd weer op vernieuwende manieren openbaart.

Lina Issa is een multidisciplinaire kunstenaar. Ze laat zich in haar performatieve werk inspireren door thema’s als thuis, empathie, embodied memory, en (culturele) identiteit. In haar werk onderzoekt én creëert ze spanning tussen het persoonlijke en het universele. Ze werkt sinds 2012 samen met Art Partner. In 2019 komt haar boek ‘Waar we niet zijn’ uit bij uitgeverij Van Oorschot.

Beeld: Machteld Aardse

 

Over Sandra Boer
Sandra Boer

Sandra Boer (antropoloog, communicatieadviseur) en Robert Tordoir (econoom) zijn oprichters van Art Partner. Ze werken met ongeveer 50 kunstenaars aan zeer uiteenlopende vraagstukken van organisaties. In de kunstwereld worden continu nieuwe werkwijzen, ideeën en concepten ontwikkeld die een bijdrage kunnen leveren aan de innovatie- en veranderkracht van organisaties. In deze blog schrijven ze over deze – vaak verborgen – pareltjes.

www.art-partner.nl