Home / Blogs / Siets Bakker / Functie en persoon
Blog

Functie en persoon

Functie en persoon

14 januari 2019 - De functieharmonisering loopt uit op een rommeltje. Logisch, want het is een ratjetoe van regelingen en afspraken. Achter elke uitzondering zit een verhaal en het geheel heeft niets meer te maken met taken en functies. Dus mag de consultant aan een volle zaal medewerkers uitleggen hoe de harmonisering precies geregeld gaat worden. De directeur luistert achterin de zaal mee.

Door Siets Bakker

Het nut van functies

Een functie is een handig iets. Het geeft door middel van taal de structuur en begrenzingen aan van wat een medewerker geacht wordt te doen. Er zijn tal van stijlen om functies te beschrijven. Tegenwoordig houden organisaties vooral van generieke functies zodat binnen de functie wat bewegingsruimte ontstaat. Het tweede doel van een functieomschrijving is het regelen van arbeidsvoorwaarden. De arbeidsvoorwaarden zijn direct gekoppeld aan een functie. Zo hoef je niet steeds met iedere individuele medewerker te onderhandelen. Dat is alles, tenminste op het niveau van de bovenstroom.

Identificatie met functies

Daaronder gebeurt nog iets anders. Hoe onveiliger de cultuur in een organisatie, hoe sterker mensen zich gaan identificeren met hun functie. Ze wórden hun functie. Zodra dat gebeurt wordt het hele functiesysteem ondermijnd. Veranderingen in functies, zoals bij een harmonisatie, raakt het individuele en persoonlijke niveau. Medewerkers die zich hebben vereenzelvigd met hun functie zijn kwetsbaarder op het vlak van integriteit, bijvoorbeeld bij het aannemen van geschenken. Veel organisaties hebben richtlijnen voor het aannemen van geschenken. Maar terwijl die richtlijnen ervan uitgaan dat het geschenk aan de functie wordt gegeven, ervaart de medewerker dat het geschenk voor hem persoonlijk is. Een cruciaal onderscheid, dat tot heel andere beslissingen kan leiden.

Het is vrij eenvoudig om deze identificatie op te sporen en vanuit de onderstroom naar de bovenstroom te brengen. Als je vermoedt dat een medewerker geïdentificeerd is met zijn functie, vraag dan wie er aan het woord is. Spreekt de functie of de persoon? Om iemand te helpen van die identificatie af te komen kun je vragen: als niet jij maar iemand anders met dezelfde functie hierover zou moeten beslissen/adviseren, wat zou die persoon dan zeggen?

Gedoe met functies oplossen

Als je te maken hebt met gedoe rond functies, zoals beschreven in de inleidende alinea, is het zinvol om eerst het onderscheid tussen functie en persoon op de onderstroom zichtbaar te maken. Het inrichten op de bovenstroom wordt daarna een stuk eenvoudiger. De technieken uit organisatieopstellingen zijn hiervoor heel geschikt en gemakkelijk in het gebruik.

De consultant vraagt de medewerkers in de zaal zich in te beelden dat hun functie voor ze staat. ‘Wat is er wel mogelijk en wat niet als je functie voor je staat?’ vraagt de consultant. De tweede stap is omgekeerd: ‘wat als je functie achter je staat? Wat is er dan wel en niet mogelijk?’ En: ‘voor het soort werk dat jullie doen, wat is krachtiger? Je functie voor je plaatsen of achter je?’ De directeur zit geboeid te luisteren. Het lijken rare vragen en ze zijn ogenschijnlijk onbeantwoordbaar. Maar ook deze groep met financials voelt precies waar het over gaat. De vragen en het gesprek die volgen, legt het – onbewuste – onderscheid tussen functie en persoon bloot. Dat plaatst het harmoniseringsproces in een heel andere context. Vanaf nu kan het weer over de functies zelf gaan.

 

Over Siets Bakker
Siets Bakker

Siets Bakker is organisatieadviseur en auteur. Zij vertaalt systemische kennis naar vragen en maakt deze kennis toegankelijk in het boek Rake Vragen. Als de vraag de plek waar het vastzit raakt, komt de natuurlijke overvloed als vanzelf weer beschikbaar in processen, opvattingen en structuren. Meer informatie op www.sietsbakker.nl