• Mediawerf
  • Management & Consulting
  • Goed Bestuur & Toezicht
  • HMR
  • Knowly
Home / Blogs / Simon Sijbrands / Jeremy Clarkson – demaskeren van een rainmaker.
Blog

Jeremy Clarkson – demaskeren van een rainmaker.

Jeremy Clarkson – demaskeren van een rainmaker.

07 april 2015 - Jeremy Clarkson was de ‘rainmaker’ van de BBC totdat de bestuurders van diezelfde BBC hem eerst schorsten en daarna besloten zijn contract niet te verlengen. Clarkson ging na eerdere incidenten wederom (ver) over de schreef. Nadat hij één van de jonge producers van het programma Top Gear eerst verrot had gescholden, sloeg hij hem daarna een bloedlip.

Door Simon Sijbrands

Waarom? Hij was niet in staat geweest een warme maaltijd voor Clarkson te verzorgen. Gevraagd naar een reactie op zijn ‘schorsing’ zei een emotionele Clarkson: "Eighteen year waitinglist to be in the audience of Top Gear. The BBC’s f***ked themselves. So who gives a f**k. It was a great show and they’ve f***ked it up.”

Rainmakers zijn personen die ‘goud’ waard zijn voor een organisatie omdat zij die organisatie ‘goud’ in de vorm van (nieuwe) cliënten en geld in het laadje brengen. Top Gear was en is een uitermate succesvol programma – de BBC ontving £ 50 miljoen uit de verkoop van het programma aan 214 landen en £ 7.4 miljoen door de wereldwijde distributie van Top Gear ­magazine. Ook verdienden zij   £ 7.5 miljoen uit de verkoop van tickets voor live shows. Het programma werd wekelijks door meer dan 6 miljoen mensen bekeken.

Mentaal gezonde rainmakers brengen de organisatie daarenboven respect en status en bewaken deze ook. Als ze zelfvertrouwen koppelen aan nederigheid worden ze levende legenden. Helaas zijn er daar steeds minder van. De meesten zijn op hun best ‘insecure overachievers’ en op hun slechts ‘psychopaten’, die geleidelijk aan echt zijn gaan denken dat ze in meer of mindere mate de ‘master of the universe’ zijn. Wanneer bestuurders onvoldoende op hen letten, is de kans op reputatieschade of erger, door de onvermijdelijke val van de ongezonde rainmaker, levensgroot.

Sterker, het interessante is dat de organisaties waarvoor zij werken en hun sociale omgeving dit ontspoorde gedrag niet zien aankomen en zelfs onbewust versterken. Stel dat de BBC geen last had gehad van discussies over andere ontspoorde presentatoren, hadden ze Clarkson dan nog ontzien? Lang werd Clarkson als een ‘grote puber’ gezien, die schelmenstreken uithaalde, maar zelfs als ze over de scheef gaan worden rainmakers vaak nog beschermd. De Britse PM David Cameron noemde in een eerste reactie Clarkson een “groot talent” en op Twitter kreeg hij duizenden steunbetuigingen. Paradoxaal genoeg kregen het slachtoffer en de BBC-bazen doodsbedreigingen. Zo raken de rainmakers steeds verder van de realiteit verwijderd en wordt het geloof in eigen grootsheid alsmaar sterker.

De realiteit van een rainmaker is dat hij gedurende een bepaalde periode natuurlijk succesvol is (geweest) en dat een bepaald gedeelte van zijn succes inderdaad verklaard wordt door een combinatie van karakter en competenties, maar …. een ander, mogelijk veel groter deel wordt verklaard door ‘toeval, geluk’ – op het juiste moment op de juiste plek zijn, de juiste kansen krijgen, het juiste team om je heen hebben – alle puzzelstukjes, zelfs diegenen waarvan je niet eens wist dat ze deel van de puzzel waren, vallen in elkaar. Bestuurders van organisaties onderschatten de invloed van onzekerheid en toeval en trappen, net als investeerders, vaak in een diepe en reeds lang geleden gegraven valkuil. Ze denken dat de historische performancedata ook de toekomstige performance voorspelt. De rainmaker profiteert hiervan, maar de ontspoorde rainmaker is als champagne – hij bestaat bij de gratie van bubbels want zonder bubbels drinkt niemand het.

Natuurlijk prikt iemand een keer die luchtbel door. Zittend onder een palmboom op een tropisch eiland wordt elke mentaal ongezonde rainmaker een keer getroffen door een kokosnoot. Dat die kokosnoot een keer gaat vallen, dat weet iedereen, maar ‘wanneer precies’, dat is lastig te voorspellen. Het is wat Anil Gaba ‘coconut uncertainty’ noemt – het bekende onbekende.

Gelukkig biedt de psychologie hulp om de naderende val van de kokosnoot te voorspellen. Rainmakers geven namelijk onbewust veel signalen af voordat ze definitief ontsporen. Denk b.v. aan:

  • Ze zijn vol van zichzelf en praten dus ook het liefst over zichzelf;
  • Gaat het over jou, dan ogen ze verveeld en brengen ze het gesprek weer snel op hun favoriete onderwerp;
  • Successen schrijven ze toe aan zichzelf en niet aan het team;
  • Ze ‘blaffen’ collegae af – eerst na een biertje of glas wijn teveel, later ook onder ‘stress’ en weer later ‘op een normale werkdag’;
  • Als ze slechte grappen maken, lachen zij en hun wannabees om het hardst, terwijl anderen een gevoel van plaatsvervangende schaamte krijgen;
  • Op personeelsfeestjes verschijnen ze plotseling met een twintig jaar jongere versie van de vrouw met wie ze dan in scheiding liggen;
  • Ze vragen om hoge bonussen;
  • Willen een groter kantoor, een secretaresse alleen voor zichzelf, een auto met chauffeur, first class vliegen etc;
  • Ze hebben niet één, maar een op maat gemaakte doos vol dure horloges; een garage vol dure of antieke auto’s
  • En misschien nog wel het meest interessante: ze hebben een neiging tot zelfdestructie.  In een column in mei vorig jaar zei Clarkson na weer een incident: “I’ve been told by the BBC that if I make one more offensive remark, anywhere, at any time, I will be sacked. Even the angel Gabriel would struggle to survive with that hanging over his head. It’s inevitable that one day, someone, somewhere will say that I’ve offended them, and that will be that.”

Het is maar dat u het weet. Economisch gezien gaat het gelukkig weer een stuk beter en bepaalde rainmakers zullen u proberen te laten geloven dat toeval niets te maken heeft met hun prestaties. Als dat het geval, pas dan op, voordat u het weet staat u in de krant.

 

Over Simon Sijbrands
Simon Sijbrands

Simon Sijbrands (1961) is voormalig equity partner van een big four firma en sinds 2011 een onafhankelijke en ervaren adviseur die senior managers van bedrijven helpt bij diverse strategische en leiderschapsvraagstukken die verband houden met het thema ‘verandering’; hij is gespecialiseerd in veranderingsprocessen die binnen organisaties, teams of op individueel niveau zijn 'vastgelopen'. Hij is tevens auteur van het boek De Trigger Zone, over bewust en onbewust prikkelen van gedrag en de rol die het brein hierin speelt.

Meer informatie op www.simonsijbrands.nl