Home / Blogs / Simon van der Veer / De Knuffeladviseur
Blog

De Knuffeladviseur

De Knuffeladviseur

12 juli 2019 - Afgelopen maandagavond 8 juli was op NPO2 de documentaire ‘Nu verandert er langzaam iets’. Dit gaat over hoe de ene helft van Nederland de andere helft coacht en traint. De documentaire werpt een kritische blik op de hedendaagse coaching- en trainingscultuur. Bij het kijken had ik zelf het idee dat de titel ‘Nu verandert er langzaam niets’ beter op zijn plek was geweest. Dit vond ik namelijk meer bij sommige sessies van toepassing. Helemaal toen een paardencoach tegen een deelnemer zei: “het heeft kracht nodig om met een paard ergens heen te lopen he”. ‘Nogal logisch’ dacht ik, ‘zo’n paard weegt duizend kilo!!!’. Met verwondering en soms verbijstering keek ik er naar.

Door Simon van der Veer

Waar gaat de documentaire over?

In vaste, wijde camerastandpunten onderzoekt de film verschillende vormen van zelfontplooiing en cursussen voor innerlijke groei. Met als impliciete vragen: waar komt onze zoektocht naar zelfverbetering vandaan? Zijn we ooit goed genoeg? Geregisseerd door Menna Laura Meijer. Zonder hoofdpersonen, interviews of voice-overs observeert de film o.a. therapiesessies met dieren, een les in geluk voor basisschoolkinderen, een training ‘omgaan met spanning en agressie’ bij een gemeentelijke ordehandhaving en een vlogger die haar gestreste volgers probeert te kalmeren met zachte, ontspannende geluiden. Het is aan de kijker om te beslissen of het zin heeft. De film ging in première op het IDFA 2018 en won de prijs voor beste Nederlandse documentaire.

Tenenkrommend

Nog tijdens het kijken gooide ik een bericht op LinkedIn. Dat maakte veel reacties los. De rode lijn was dat veel mensen het tenenkrommend vonden om naar te kijken. En een algemeen gevoel van we praten mensen problemen en tekorten aan. Vervolgens heb je een vrije markteconomie voor allerlei opportunistische beunhazen, kwakzalvers en regendansers. De een nog zweveriger, vager en minder gevalideerd dan de ander. Met een enorm open deur gehalte “ga in je kracht staan”-achtige adviezen waardoor het voor deelnemers zo logisch klinkt en daardoor het logische gevoel hebben dat het werkt. Het befaamde placebo-effect: als je maar hard genoeg in de werking van een nepmedicijn gelooft dan werkt het. De mooiste reactie was: “Ik kreeg acuut de neiging om hard ademend door paardenbakken al stampend varkens te gaan knuffelen terwijl ik ze in de ruimte opstel om mijn familie te verbeelden”.

De oordeelvrije stand kon ik op mijn afstandsbediening niet vinden

Maar er waren ook kritische reacties op mijn bericht. “Ik vind dit iets te makkelijk scoren, Simon. Feit blijft dat er een behoefte is en hoe die behoefte wordt ingevuld, daar kun je een mening over hebben. Een echte gefundeerde mening kun je pas hebben als je het zelf hebt ervaren. Dus kom op Simon, ga eens een knuffelen met een koe. En je zult je gelijk beter voelen.” En mijn vrouw zei ook al tegen mij ‘is dat nou nodig en de deelnemers waarderen het juist wel, wie ben jij dan om dit zo af te serveren?’. Ik begon toch te twijfelen, want ja al die beelden zijn uit de context geplukt en achter elkaar geplakt. Dan is het gemakkelijk (lek) schieten. En eerlijk is eerlijk: de oordeelvrije stand kon ik op mijn afstandsbediening niet vinden. Letterlijk en figuurlijk schoot ik van een afstandje alles ‘af’ zonder onderzoekend te zijn. 

Ben ik beter dan een knuffelcoach met varkens?

Deze feedback zorgde er voor dat ik mij toch ging afvragen waarom ik hier zo scherp op reageer? En waarom ik ook totaal geen enkele behoefte voel(de) om nu zelf met een varken te gaan knuffelen of dat iemand virtueel mijn haren gaat kammen om ontspannen te worden. Terwijl ik bij opdrachtgevers altijd roep om het verschil te waarderen en waardenvrij te onderzoeken. Zo waardenvrij was ik allang niet meer. En als je losse fragmenten filmt, knipt en plakt uit mijn adviespraktijk en dat als documentaire op tv zet, hoe kom ik er dan van af? Wat zou men dan van mij vinden? Ongetwijfeld zal ik ook zaken doen of zeggen waar iemand anders zijn wenkbrauwen bij gaat fronsen. Ben ik dan beter dan iemand die paarden inzet voor coaching? Is mijn advieswerk dan meer verheven? Tuurlijk organiseer ik regelmatig professionele reflectie met vakgenoten, doe ik intervisie en doe ik aan opleiding. Maar zouden de gefilmde coaches en trainers dat ook niet doen?

Doorgeschoten opportunisme leidt tot amateurisme

Mijn felheid zit erop dat doorgeschoten opportunisme tot amateurisme kan leiden. En dat je jezelf als professional altijd kritisch laat bevragen én uitdagen op de effectiviteit van je eigen aannames en aanpak. Daar ging ik sterk aan twijfelen toen ik menig coach en trainer aan het werk zag. Hoe organiseren zij tegenspraak? Of waren ze verliefd op hun eigen aanpak omdat een therapiesessie met een paard ooit voor hen had gewerkt? En gingen ze vervolgens dat als een evangelie aan weer nieuwe volgelingen prediken? Je merkt ik kan nog steeds lastig waardenvrij kijken naar deze documentaire. Eenmaal uit de context geplukt is het lastig om het weer in een ander perspectief te zien.

Knuffeladviseur

Welk les haal ik eruit? Laten we elkaar vooral kritisch de maat blijven nemen, openhartig zijn over onze oordelen zodat er ruimte ontstaat en blijft voor gemeenschappelijk onderzoek. En als knuffelen met een varken daarbij helpt, als je er maar hard genoeg in gelooft, verandert er langzaam altijd wel iets… of niets en dan ruil je het varken gewoon in voor een paard. Totdat we straks met een hele kudde klanten stampvoetend door een manage aan het marchanderen zijn. Dan school ik mij natuurlijk per direct om tot ‘knuffeladviseur’. Gezond opportunisme is mij niet vreemd.

 

Over Simon van der Veer
Simon van der Veer

Simon van der Veer is organisatieadviseur, schrijver en spreker en verbonden als partner aan Holland Consulting Group. Hij helpt organisaties met strategieontwikkeling en cultuurverandering, hoewel hij in dat laatste niet als doel op zich gelooft. In zijn blogs vertelt hij over de ervaringen uit zijn adviespraktijk.