Home / Nieuws / Algemeen / Nieuwe M&C over macht: “Macht is de manier waarop je de verantwoordelijkheid uitvoert”
Nieuws

Nieuwe M&C over macht: “Macht is de manier waarop je de verantwoordelijkheid uitvoert”

Nieuwe M&C over macht: “Macht is de manier waarop je de verantwoordelijkheid uitvoert”

29 mei 2019 - De nieuwe editie van M&C duikt in de wereld van macht. Macht is overal, zoals dit nummer laat zien. Ook de adviseur moet zich daartoe verhouden, in opdrachten, maar ook persoonlijk. Zo vertelt Oscar David, psycholoog en organisatieadviseur over zijn persoonlijke fascinatie voor het thema macht.

Nieuwe M&C over macht: “Macht is de manier waarop je de verantwoordelijkheid uitvoert”

Hij maakte naam met de introductie van het enneagram in de wereld van organisaties. Hij paste dit persoonlijkheidsmodel veelvuldig toe in teams van managers en professionals. In 1999 vertrouwde hij zijn kennis en ervaring toe aan het papier, resulterend in de bestseller Het Enneagram in Management. Tussen de regels door lees je over macht, dat de kern vormt van het boek dat hij vijftien jaar later schreef, getiteld Macht! Van instinct naar integriteit.

Overleven

Oscar onderscheidt drie soorten macht. De meest primitieve vorm van machtsuitoefening, gedreven door instincten om te overleven en te winnen, noemt hij macht 1.0. Hier geldt het recht van de sterkste. Afspraken en regels – macht 2.0 – kunnen de krachten van macht 1.0 kanaliseren. Ten slotte is er macht 3.0: een dienende manier van machtsuitoefening, gericht op creëren en verbinden. “Als ik een bestuursvoorzitter hoor spreken over de toekomst van een organisatie in termen van purpose, zingeving en waarden – begrippen die ik onder macht 3.0 schakeer – dan vind ik dat goed, maar ben ik tegelijkertijd bezorgd als niet de onderliggende realiteit ook benoemd wordt. Er is ook machtsstrijd en competitie gaande (macht 1.0) en er is regelgeving en compliance (macht 2.0). Macht 3.0 is een potentieel. Onder druk beweegt men naar macht 2.0 en 1.0. En die druk aan de top van organisaties is fenomenaal. In de bestuurskamers is het overleven. Er wordt nogal eens aan je poten gezaagd. Dat kan soms met grof geweld gepaard gaan.”

Top-down

Hoe zit het met die persoonlijke relatie van de organisatieadviseur tot macht? “Je kunt dit werk niet doen als je je eigen relatie tot macht niet gezuiverd hebt. Het risico op verslaving aan macht geldt ook voor de adviseur. Iedereen maakt zijn agenda voor mij vrij, omdat ik voor de Raad van Bestuur werk. Kortom: je bent als adviseur aan dezelfde krachten onderhevig. En soms moeten we als adviseur ook de machteloosheid ervaren. Als de opdrachtgever zich niet opent, kunnen wij niets doen. In die zin zijn we ook instrument van de leider. Krijgen we de tijd en ruimte die nodig is om onze opdracht goed uit te voeren? Als de bestuurder geen tijd heeft voor een gesprek voorafgaand aan de sessie, dan kunnen wij niet werken.” Wat is dan de oplossing, de opdracht teruggeven? “Vanuit onze professionaliteit moeten we goed inschatten of het haalbaar is, of een ontwerp maken waarmee het wel haalbaar wordt.’ Dus in principe altijd eerst werken met de meest machtigen in de organisatie? “Altijd”, zegt Oscar resoluut. “In ons vak is daar natuurlijk veel discussie over, maar top-down is de enige manier.”

Lerend

Hij wijst op het belang van de integriteit van de adviseur: “Het is een voorrecht dat je voor de bestuurder en de organisatie mag werken in die kwetsbare situatie. Daar komen verantwoordelijkheid en macht samen. Macht is niets anders dan een manier waarop je de verantwoordelijkheid uitvoert. Verantwoordelijkheid is letterlijk “een antwoord geven op”. Daarmee heb je macht, voor een persoon of voor een heel systeem. Het vraagt integriteit en toewijding om dat zo zorgvuldig mogelijk te doen. Hier zie je het verschil tussen enerzijds formele macht, de opdracht die je gekregen hebt, en anderzijds persoonlijke macht, de wijze waarop jij ermee omgaat en of je daarin het verschil kunt maken. Wat dit vraagt, in mijn optiek, is dat je alle thema’s die de klant tegenkomt, ook bij jezelf geadresseerd hebt, die zelf doorgewerkt hebt en daarin lerend bent. Dat is een leerschool voor ons allemaal, voor iedere adviseur.”

Verder lezen? Medio juni verschijnt de tweede M&C Quarterly van 2019. Bestel een los nummer of abonneer je hier om nooit meer iets te missen.